Terug naar alle uitwerkingen van Digitale geletterdheid

Bouwsteen: DG1.1 - Van data naar informatie

Fase 1 (onderbouw primair onderwijs)

Inleiding

Spelenderwijs verkennen leerlingen de (digitale) wereld om hen heen en leren zij hoe zij vanuit hun nieuwsgierigheid op zoek kunnen gaan naar informatie.

Kennis en vaardigheden

Leerlingen leren:

  • te verwoorden wat zij willen weten en bruikbare vragen te bedenken om hun kennis te verrijken;
  • over (digitale) bronnen en verschillende mediaboodschappen en hun bedoeling (reclame herkennen, informeren, amuseren en tot handelen aansporen);
  • hoe ze (digitale) bronnen en mediaboodschappen kunnen inzetten om de antwoorden op hun vragen te vinden;
  • kennismaken met non-lineaire teksten;
  • de gevonden informatie te selecteren en te verwerken tot antwoorden op hun vragen;
  • het resultaat van het zoekproces te presenteren;
  • terug te blikken op het zoekproces.

Fase 2 (bovenbouw primair onderwijs)

Inleiding

Voortbouwend op de vorige fase, leren leerlingen om te gaan met informatie over zaken die verder van de eigen belevingswereld af staan. Ze leren dat het proces van informatieverwerving, -verwerking en -verstrekking uit stappen bestaat, leren deze stappen te gebruiken en worden zich bewust van de achterliggende concepten. De complexiteit van het zoekproces neemt toe en het bewust gebruik van digitale technologie wordt belangrijker. Het vanzelfsprekende gebruik van media krijgt een nieuwe dimensie door media bewust in te zetten als informatiebron. Bij de presentatie van de uitkomsten van het zoekproces houden leerlingen rekening met een doelgroep en maken ze gebruik van de mogelijkheden die digitale technologie biedt voor een aantrekkelijke presentatie.

Kennis en vaardigheden

Leerlingen leren:

  • een informatiebehoefte te herkennen en daar informatievragen en deelvragen bij te formuleren;
  • vast te stellen welke (digitale) informatiebronnen geschikt zijn om de informatievragen te beantwoorden;
  • geschikte zoekvragen te formuleren en daarbij verschillende zoektermen te combineren;
  • digitale informatie uit verschillende bronnen te verzamelen, beoordelen en toetsen op bruikbaarheid en betrouwbaarheid; daarbij wordt aandacht besteed aan een non-lineaire opmaak en inhoud van verschillende soorten bronnen;
  • in nieuws- en andere mediaboodschappen feiten van meningen te onderscheiden;
  • over de invloed die een gekleurde boodschap kan hebben op de betrouwbaarheid van informatie in mediaboodschappen;
  • de gevonden informatie te ordenen en te selecteren om tot afgewogen antwoorden op de informatievragen te komen en de gevonden informatie systematisch op te slaan in een digitale omgeving;
  • welke informatie ze wel en niet 'zomaar' kunnen gebruiken;
  • een passende presentatievorm te kiezen, gebruikmakend van de kracht van verschillende soorten media;
  • een presentatie te evalueren, beoordelen en reflecteren op het proces van informatieverwerving, -verwerking en –verstrekking;
  • de werking en eigenschappen begrijpen van de digitale middelen die zij gebruiken bij het proces van digitale informatieverstrekking. Dit levert een bijdrage aan het computationele denken (computational thinking) van leerlingen.

Fase 3 (onderbouw voortgezet onderwijs)

Inleiding

Voortbouwend op het voorafgaande, leren leerlingen steeds meer mogelijkheden van digitale technologie kennen en creatief gebruiken bij het proces van informatieverwerving, -verwerking en -verstrekking. Ook leren zij omgaan met de beperkingen ervan. De onderwerpen waarmee zij in aanraking komen, staan verder van hen af, hebben te maken met studie, beroep of maatschappelijke ontwikkelingen. Ze leren in toenemende mate eigen keuzes te maken.

Kennis en vaardigheden

Leerlingen leren:

  • informatiebehoeften van anderen te verkennen en te verwoorden;
  • een zoekstrategie gedurende het informatieverwervingsproces bij te stellen als dat nodig is;
  • bewust omgaan met het verschil tussen de werkelijkheid en de weergave daarvan in media en de gevolgen daarvan voor de betrouwbaarheid van de informatie;
  • een beredeneerde keuze te maken uit de digitale middelen die er zijn om informatie te zoeken, te ordenen, te selecteren en de uitkomsten van het zoekproces te presenteren aan een specifieke doelgroep. Daarbij maken zij gebruik van hun kennis van en inzicht in de mogelijkheden van digitale technologie (computational thinking). Deze stellen hen ook in staat bewust en wendbaar om te gaan met (nieuwe) mogelijkheden en beperkingen;
  • gevonden informatie te interpreteren, te analyseren en samen te vatten, de daarbij gemaakte afwegingen te expliciteren en op deze wijze tot een beargumenteerde beantwoording van de informatievragen te komen;
  • criteria te bedenken en toe te passen om een presentatievorm te kiezen en te beoordelen op relevantie, creativiteit, bruikbaarheid en betrouwbaarheid;
  • reflecteren op gebruik van digitale technologie tijdens het informatieverwervings-, -verwerkings en -verstrekkingsproces;
  • welke rol informatieverwerving, -verwerking en -verstrekking spelen in samenleving, bedrijven en beroepen. Zij krijgen daarmee ook zicht op de mogelijkheden die er zijn om zich in studie en beroep in die richting te specialiseren;
  • dat er wettelijke bepalingen zijn, vertaald in verschillende licentievormen, voor het omgaan met digitale bronnen van anderen.

Aanbevelingen bovenbouw voortgezet onderwijs

  • Besteed aandacht aan de ontwikkeling van vaardigheden op het gebied van informatieverwerving en -verwerking binnen de context van de vakken.
  • Besteed aandacht aan de wereldwijde impact van machine learning en het gebruik van big data op de processen van informatieverwerving, -verwerking en -verstrekking.
  • Besteed aandacht aan concepten vanuit computational thinking, die relevant zijn voor het proces van informatieverwerving.
  • Besteed aandacht aan welke rol informatieverwerving, -verwerking en -verstrekking spelen in samenleving, bedrijven en beroepen.
  • Besteed aandacht aan de mogelijkheden die er rondom dataverwerking zijn met het oog op studie en beroep.
  • Vmbo: verbreed de kennis en vaardigheden die in voorgaande fase worden aangeboden, zodat de leerlingen een betere aansluiting hebben op studie en beroep.
  • Havo/vwo: besteed aandacht aan het eigen proces van informatieverwerving en dat van anderen te evalueren en beoordelen en daaruit lessen te trekken voor toekomstige studie en/of beroep.

Onderdeel van Grote Opdracht(en)

Samenhangende bouwstenen

Op de hoogte blijven?

Meld je nu aan en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en het laatste nieuws rondom het landelijk curriculum.